Kimler için: kirli kumu satılabilir, spesifikasyona uygun bir ürüne dönüştürmesi gereken ve ekipman seçmeden önce her adımı anlamak isteyen taş ocağı ve kum-çakıl ocağı işletmecileri, geri dönüşüm firmaları ve tesis mühendisleri.
Kum Neden Yıkanır
Doğal ve kırma kum silt, kil ve bazen organik madde içerir. Bu ince malzeme kum tanelerini kaplar, beton ve harcın su ihtiyacını artırır, çimento ve bitümle bağı zayıflatır ve ürünü spesifikasyon dışına iter.
Bu nedenle şartnameler yaklaşık 0,063–0,075 mm'den ince malzemeyi sınırlar. ASTM C33, aşınmaya maruz beton için kumda en fazla %3, diğer betonlar için %5 ince malzemeye izin verir; Avrupa'da EN 12620, her ülkenin uyguladığı ince malzeme kategorilerini belirler (Türkiye'de TS EN 12620). Yıkama bu fraksiyonu uzaklaştırır ve kumun suyunu alarak stoklanıp satılabilmesini sağlar.
- İnce malzeme sınırını karşılayan beton ve harç kumu
- Bitüm kaplaması için yüzeyi temiz asfalt kumu
- Fazla mikro incesi azaltılmış, VSI kırıcıdan gelen mekanik kum
- Granülometri ve kimyasal bileşim şartları sıkı olan endüstriyel ve silis kumu
- İnşaat ve yıkım atıklarından geri dönüştürülmüş kum
Adım Adım Kum Yıkama Süreci
1. Besleme ve ıslak eleme
Ocaktan, kırıcıdan veya besleme bunkerinden gelen malzeme ıslak olarak elenir. Titreşimli elek üzerindeki sprey çubukları çakılı durular ve genellikle 0–4 veya 0–5 mm olan kum fraksiyonunu ayırır; bu fraksiyon suyla birlikte alt kattan bulamaç olarak geçer.
2. Kil taşa yapışıksa ovalama
Beslemede kil topakları veya yapışkan kaplamalar varsa spreyler tek başına bunları çözemez. Bir log washer, bıçaklı değirmen veya kaba malzeme yıkayıcı malzemeyi elekten önce ovalar; böylece kil parçalanır ve yıkanıp uzaklaştırılabilir.
3. Kumun yıkanması ve susuzlaştırılması
Kum bulamacı bir helezon yıkayıcıya veya hidrosiklonlu ve susuzlaştırma elekli bir kum yıkama tesisine gider. İkisi de kumu kirli sudan ayırır ve suyu alınmış bir ürün verir; farkları, ne kadar ince kumu tuttukları ve ürünün ne kadar kuru çıktığıdır.
4. Granülometri düzeltilecekse sınıflandırma
Yıkanmış kum granülometri sınırlarının dışındaysa veya tesisin tek beslemeden iki kum üretmesi gerekiyorsa, bir kum sınıflandırıcı veya sınıflandırma tankı kumu boyuta göre ayırır ve fraksiyonları siparişe göre yeniden harmanlar.
5. Stoklama
Kum stokta suyunu bırakmaya devam eder. Tesisten daha düşük nemle çıkan kum daha erken satılabilir ve taşınabilir.
6. Su arıtma ve geri kazanım
Kirli su silt ve kili taşır. Çökeltme havuzları ya da yerin veya suyun kısıtlı olduğu sahalarda yoğunlaştırıcı ve filtre pres katıları ayırır; temiz su sprey çubuklarına ve tesise geri döner.
Hangi Makine Ne İş Yapar
| Makine | Ne yapar | Ne zaman kullanılır |
|---|---|---|
| Sprey çubuklu durulama eleği | Taşı yıkar ve boyutlandırır, kum bulamacını ayırır | Her yıkama hattında |
| Log washer / bıçaklı değirmen / kaba malzeme yıkayıcı | Çakıldaki kili ovalar ve kil topaklarını parçalar | Kil taşa yapışık olduğunda |
| Helezon yıkayıcı | Eğimli bir teknede kumu yıkar, sınıflandırır ve susuzlaştırır | İri ve orta kum; basit ve sağlam işletme |
| Kum yıkama tesisi (hidrosiklon + susuzlaştırma eleği) | İnce kumu geri kazanır ve yüksek frekanslı elekte susuzlaştırır | İnce kum değerliyse veya daha kuru ürün gerekiyorsa |
| Kum sınıflandırıcı / sınıflandırma tankı | Kumu boyut veya yoğunluğa göre ayırır ve fraksiyonları harmanlar | Granülometri düzeltmesi veya birden fazla kum ürünü |
| Yoğunlaştırıcı, filtre pres, havuzlar | Suyu geri kazanır ve silti ayırır | Su kıtsa veya havuzlara izin verilmiyorsa |
Helezon Yıkayıcı mı, Kum Yıkama Tesisi mi?
Kum yıkama hattındaki en yaygın karar budur. Helezon yıkayıcı yaklaşık 0,15 mm'den (100 mesh) iri kumu tutar; daha ince kum taşma suyuyla gider. Kum yıkama tesisi ise hidrosiklonlarla yaklaşık 0,063–0,075 mm'de (200 mesh) ayırır; böylece ince kumu tutar, susuzlaştırma eleği de ürünü daha kuru bırakır.
| Helezon yıkayıcı | Kum yıkama tesisi | |
|---|---|---|
| İnce kum geri kazanımı | Yaklaşık 0,15 mm'den ince kumu kaybeder | Yaklaşık 0,063–0,075 mm'ye kadar kumu tutar |
| Ürün nemi | Daha yüksek; stokta süzülür | Daha düşük; yüksek frekanslı elekte susuzlaştırılır |
| İşletme | Çok basit, az aşınma noktası | Pompa, siklonlar ve elek izlenmeli |
| En uygun olduğu durum | İri ve orta kum, temiz beslemeler | İnce kum, yüksek değerli ürünler, suya duyarlı sahalar |
Birçok tesis ikisini birlikte kullanır: ana kum için helezon yıkayıcı, onun kaybedeceği inceleri geri kazanmak için taşma suyunda kum yıkama tesisi. Hidrosiklon ve helezon yıkayıcı rehberi iki çalışma prensibini ayrıntılı olarak açıklar.
Kum Yıkamada Ne Kadar Su Gerekir?
Su ihtiyacı beslemeye, ince malzeme oranına ve ekipmana bağlıdır; bu yüzden her zaman makine verilerinden alınır. GELEN ekipmanlarından örnekler:
- GSP-1 kum yıkama tesisi 100 t/s kum için 300–350 m³/s, GSP-4 ise 300 t/s için 700–750 m³/s bulamaç beslemesi alır.
- GFW ince malzeme yıkayıcılar maksimum kapasitelerinde tahmini 163–993 m³/s su ihtiyacı belirtir.
- Durulama eleğindeki sprey çubukları, elekle birlikte boyutlandırılan ek su gerektirir.
Bu suyun büyük bölümü geri kazanılabilir. Kaybedilen su, kum ve siltle birlikte giden nem ile buharlaşmadır; bu yüzden kapalı bir su devresi, tam bir temiz su beslemesinden çok takviye suyuna ihtiyaç duyar.
Silis Kumu ve Mekanik Kum
Silis ve endüstriyel kum, granülometri ile demir ve kil gibi safsızlıklar için sıkı sınırları karşılamalıdır. Yıkama hatlarına sürtünmeli ovalama ve hidrolik sınıflandırma eklenir; ince malzeme kesimi cam, döküm veya filtrasyon gibi son kullanıma göre seçilir.
VSI kırıcıdan gelen mekanik kum iyi tane şekline sahiptir, ancak beton şartnamesinin izin verdiğinden fazla mikro ince içerebilir. Bir yıkama adımı inceyi azaltır; kum yıkama tesisi de helezon yıkayıcının kaybedeceği faydalı ince kumu tutar.
Kum Yıkama Tesisi Nasıl Seçilir
Teklif istemeden önce şunları toplayın. Her değer ekipmanı ve su devresini değiştirir:
- 0,075 mm'den ince malzeme yüzdesi dahil besleme granülometrisi
- Kil miktarı ve türü: gevşek silt, yapışkan kil veya kil topakları
- İstenen ürünler ve spesifikasyonları
- Saatlik tonaj ve çalışma saatleri
- Mevcut su ve çökeltme havuzlarına izin verilip verilmediği
- Kumun tesisten çıkarken hedef nemi
- Alan, enerji ve tesisin taşınması gerekip gerekmediği
Temsili bir numune ve elek analizini gönderin. Helezon yıkayıcı ile kum yıkama tesisi arasındaki kararı, 0,5 mm altındaki granülometri diğer tüm değerlerden daha fazla belirler.